İKİ MASA, ÜÇ İSKEMLE, BİR ÖMÜRLÜK İTİBAR
1954’te Karaköy’de, Vefai Han’ın küçücük odalarından birinde iki genç adam karşılıklı oturuyordu. Odada iki masa, üç iskemle vardı. Parayla pulla işleri yoktu ama kafaları çalışıyordu. Birinin adı Üzeyir Garih, ötekinin İshak Alaton’du.
Kalorifer tesisatı, havalandırma, küçük mühendislik işleri yapıyorlardı. Gelen işi geri çevirmiyor, yaptıkları işte hata bırakmıyorlardı. Sözleri geçerliydi, el sıkışmaları senet gibiydi. O küçük odadan yıllar içinde Alarko çıktı.
1958’de bir sabah Garih’in kapısı çalındı. Kapıda polisler vardı. “Bizimle Ankara’ya geleceksiniz,” dediler. Neden, niçin, kimse söylemedi. Düşünsenize, evinin önünde polis, adamın aklından neler geçmiştir. Yol boyunca “Ne yaptım ben?” diye düşünmüştür herhalde.
Ankara’da meseleyi anladı. Merkez Bankası’nın banknot basım tesisinde büyük bir sorun vardı. Baskıda renkler birbirine karışıyordu, uzmanlar bir türlü çözemiyordu. Bu işi yapabilecek firmaları sormuşlar, herkes Alarko’nun adını vermiş. Garih ekibiyle işe girişti, sistemi kurdu, sorunu çözdü. O gün kapıya dayanan polis, şirketin kaderini değiştirmiş oldu.
Yıllar geçti, Alarko büyüdü, Garih Türkiye’nin sayılan sanayicilerinden biri oldu. Ama yaşayışı hiç değişmedi. “Benim yatım yok, yazlık evim de yok” derdi. Gösterişi sevmezdi. Çevresindekiler lüks arabalara, büyük konaklara meraklanırken o işine bakar, sözünü tutar, çalışanının hakkını verirdi. “Para kazanmak, bir ilkokul talebesinin not almasına benzer” derdi. Not önemliydi ama asıl mesele ne öğrendiğindi. “Başarı piyango biletiyle olmaz, başarı çalışmaktır” sözü de ona atfedilir.
Zenginlik ve gösteriş üzerine keskin bir sözü daha vardı: “Zengin hanımlar sahte takı takarsa herkes gerçek zanneder. Fakir olanlar gerçek takı takarsa herkes sahte zanneder.” Yani mesele takının gerçeği sahtesi değildi, kimin taktığıydı. İtibarın varsa üzerindekine kimse bakmazdı.
Ortaklığı da ayrı bir hikayeydi. Garih ile Alaton birbirine hiç benzemeyen iki adamdı. Biri öbürünün eksiğini tamamladı, tartışırken bile birbirini dinlediler. Yarım asırdan fazla birlikte yürüdüler. Para kaybedilir, yeniden kazanılır. Ama o iki adamın güveni bir kez bozulsaydı, Alarko olmazdı. Ona atfedilen bir söz de, insan hayatını istisnalar üzerine oturtmamak gerektiği yönündedir. Yani işini şansa değil, düzene ve emeğe bağlamak.
Garih gençlerle konuşmayı çok severdi. Üniversitelerde ders verdi, tecrübelerini kitaplara döktü. Bildiklerini saklamaz, başarılarının yanında hatalarını da açıkça anlatırdı.
Ben 1984’ten 1989’a kadar onun yanında çalıştım. Önce patronumdu, sonra dostum oldu. 1995’te Jaycees İstanbul LOM Başkanı olduğumda davetlerimi hiç kırmadı. Toplantılarıma gelir, gençlere çok değerli bilgiler verirdi. Aynı yıl ANAP’tan milletvekili adaylığı teklifi geldiğinde bana büyük destek oldu. Ben ise siyasete sıcak bakmadığım için teklifi kabul etmedim. Yine de o desteği hiç unutmadım.
25 Ağustos 2001’de, henüz yetmiş iki yaşındayken aramızdan ayrıldı. Ardında binlerce kişiye iş veren bir kurum, yetişmiş yüzlerce mühendis, yönetici ve kitaplar bıraktı. Adına bugün hala gençlere burs veriliyor. Aradan çeyrek asır geçti. Hala kaç arabası, kaç yatı olduğunu konuşmuyoruz. Karaköy’deki küçük odayı, iki masayı, üç iskemleyi anlatıyoruz. Çünkü insanın en büyük serveti, geride bıraktığı güzel isimdir. Bence insanın gerçek bilançosu banka hesabı değil, başkalarının hayatlarına bıraktığı izdir.
Ruhu şad, mekanı cennet olsun
Mustafa Berk
8 Kasım 2026